Thành tựu của nghệ thuật và thẩm mỹ tạo hình Hy Lạp vừa bộc lộ sự sáng tạo tuyệt đối hoàn hảo của người Hy Lạp vừa chứng minh đỉnh cao về sự việc mẫu mực của Hy Lạp về trí thông minh trong chế tạo ra hình. Con người thời nay không chỉ có khâm phục trước đa số tác phẩm nghệ thuật và thẩm mỹ tiêu biểu của Hy Lạp. Họ đang tìm thấy trong nền nghệ thuật cổ đại này một tư tưởng nhân văn cao thượng, một nền nghệ thuật và thẩm mỹ hiện thực, mệnh danh giá trị với vẻ đẹp của nhỏ người. Đây là cơ sở để thiết kế một nền văn hóa truyền thống mới, thấm đẫm những tư tưởng nhân văn.

1. Đặt vấn đề

Mỹ thuật Hy Lạp cổ đại cách tân và phát triển trải qua tía giai đoạn. Thời gian cổ sơ từ gắng kỉ VII-VI TCN. Đây là quy trình tiến độ mỹ thuật bước đầu phát triển. Thời kì truyền thống (480-323 TCN) là giai đoạn mĩ thuật Hy Lạp đạt đến đỉnh điểm mẫu mực cùng định hình. Từ năm 323 cho lúc xong là giai đoạn Hy Lạp hóa. Đây là dịp Hy Lạp cách tân và phát triển và đoạt được các giang sơn khác; người ta muốn các nền văn hóa truyền thống này mang màu sắc của nghệ thuật Hy Lạp.

Văn hoá Hy Lạp cổ truyền nói chung, thẩm mỹ và nghệ thuật tạo hình Hy Lạp cổ nói riêng đã đạt được những thành tựu mập mạp và chiếm một vị trí quan trọng trong lịch sử dân tộc phát triển của văn hóa truyền thống thế giới. Vai trò của nghệ thuật Hy Lạp so với sự cải cách và phát triển văn hóa cùng nghệ thuật trái đất là cực kỳ lớn. Ăng-ghen đang viết: “Không có những cơ sở đó, cơ sở vì chưng Hy Lạp cùng La Mã xây nên, thì ko thể tất cả châu Âu hiện tại đại”. Nội dung bài viết đề cập đến thành tựu thẩm mỹ và nghệ thuật Hy Lạp cổ kính qua mô hình kiến trúc.

Năm 776 TCN, cầm cố vận hội lần trước tiên tổ chức tại Hy Lạp. Trào lưu rèn luyện sức khỏe để trở thành các chiến binh dũng mãnh, đồng thời tạo nên những cơ thể đẹp đẽ, cân nặng đối. Đó là mẫu mã hình lý tưởng cho những nghệ sĩ Hy Lạp nghiên cứu, trí tuệ sáng tạo ra xác suất vàng mang lại hình tượng con người. Hội tụ toàn bộ những yếu tố đó là vấn đề kiện tuyệt vời cho sự trở nên tân tiến của văn hóa, thẩm mỹ và nghệ thuật Hy Lạp, tuyệt nhất là bản vẽ xây dựng và chạm trổ đã đạt tới mức đỉnh cao chỉ với sau hơn 200 năm, từ cụ kỷ VII đến gắng kỷ V TCN.

2. Nghệ thuật kiến trúc

Trong cuộc sống của tín đồ Hy Lạp cổ đại, tôn giáo bao gồm vai trò quan tiền trọng. Họ thờ tương đối nhiều vị thần. Thể loại kiến trúc phát triển là kiến trúc đền thờ. Hầu như toàn bộ các công trình xây dựng xây dựng có giá trị nghệ thuật, to đẹp nhất thuộc về tôn giáo. Kích thước đền thờ vừa phải, không thực sự lớn, đồ dùng sộ. Nó cũng tương tự như nghệ thuật phong cách thiết kế Ai Cập ở trong phần kiểu thức kiến trúc đó là Kiểu thức cột.

Trước khi nói về giá trị tạo thành hình của các công trình bản vẽ xây dựng Hy Lạp phải nói đến những sáng sủa tạo đặc trưng của thời kỳ này. Đó là sự việc ra đời của các thức cột Đô-ríc, I-ô-nic với Cô-ranh-tiêng. Cột Đô-ríc với tầm vóc nghiêm nghị, chắc, khỏe. I-ô-nic với Cô-ranh-tiêng miếng dẻ, giàu tính trang trí, thanh thoát. Cột I-ô-nic có 24 gờ sống, xác suất đường kính cột trên chiều cao là 1/9. Cột có phần đế dưới, phần đỉnh cột được thiết kế theo hình xoắn ốc loe ra rồi cuộn vào trông cực kỳ lịch lãm. Cột Cô-ranh-tiêng ra đời vào nửa sau chũm kỷ V TCN. Cột tất cả đường nét mảnh mai, giàu hóa học trang trí; đầu cột siêu hoa lệ, có hình thức giống như 1 lẵng hoa. Thức cột là sự việc sáng tạo béo phì của fan Hy Lạp cổ đại, biểu lộ óc thẩm mỹ sắc sảo và nghị lực phi thường của các kiến trúc sư tương tự như của bạn dân Hy Lạp cổ đại trải qua nhiều thế hệ. Thành tựu đồ sộ này còn được áp dựng trong kiến trúc suốt thời kỳ Trung đại, văn hóa Phục hưng, công ty nghĩa cổ điển và cho đến đầu nuốm kỷ XX.

2.1. Đền Athena Nike (thờ con gái thần chiến thắng)

Đền Athena Nike được xây cất vào trong những năm 449-421 TCN. Đền có size 8,2 x 5,4m, mặt trước với sau đền, mỗi mặt tất cả 4 cột I-ô-nic, phần trăm và độ miếng khá mập (1/7,68). Bên trên diềm mái của đền bao gồm một băng ngang chạy vòng quanh 4 phía được va khắc phù điêu theo chủ đề mệnh danh chiến chiến thắng chống xâm lăng. Nữ giới Thần Athena, một vị thần danh tiếng trong các thần thoại cổ xưa cổ Hy Lạp, là người đảm bảo kinh đô nước Hy Lạp xưa (nay là tp Athenes, hà nội của Hy Lạp). Dân chúng đã tạo ra một quần thể kiến trúc tuyệt đối để thờ phụng nữ giới thần Athena trên một ngọn đồi là Acropole. Quần thể bản vẽ xây dựng Acropole gồm tất cả đền Parthenon, thường Erechtheion, cổng Propylees, đền rồng Nike cùng tượng Thần Athena.

*
*

Ảnh 1. Cột Đô-ríc, I-ô-nic, Cô-ranh-tiêng (nguồn internet) Ảnh 2. Đền Athenna Nike (449-421) TCN (nguồn internet)

2.2. Đền Parthenon (447 - 432 TCN)

Đền bái Parthenon là dự án công trình vĩ đại nhất được desgin trong thời kỳ Hy Lạp cổ điển, được khởi công trên đồi Acrôpôn - thờ bạn nữ thần Athena. Đền bái Pác-tê-nông kết hợp hài hòa và hợp lý giữa sự khoẻ khoắn của thức Đô-níc với sự duyên dáng, thanh thanh của thức I-ô-nic. Vẻ đẹp mắt của Pác-tê-nông thể hiện sự cân đối, hài hòa và hợp lý về tỷ lệ giữa các bộ phận kiến trúc. Nó còn biểu lộ sự solo giản, lịch sự và trang nhã của khối kiến trúc chủ yếu dựa vào những đường thẳng cùng trang trí bằng những tác phẩm điêu khắc, phù điêu dạng trụ ngang. Con kiến trúc phẳng phiu hài hòa của Pác-tê-nông được make up thêm đẹp mắt đẽ, lung linh bằng các tác phẩm chạm trổ của Phi-đi-át và học trò của ông. Tác giả của Pác-tê-nông là Ichtinôt với Canlicrat. Đền có form size 30.9x 69,5m, gồm 2 phương diện chính, từng mặt gồm 8 cột Do-ric cùng hai phương diện bên, từng mặt gồm 17 cột Do-ric.

Ngoài tỷ lệ hài hòa cùng đầy đủ xử lý sắc sảo trong kiến tạo cột và những diềm mái của công trình, ngôi thường còn lừng danh bởi hầu hết phù điêu tráng nghệ do chủ yếu Phi-đi-at thực hiện. Phù điêu với điêu xung khắc của Pác-tê-nông có 92m; 200m phù điêu tô điểm diềm bao bọc và nhì bức đánh tường rất cao đặt ở hai mặt bao gồm của đền. đều ghi chép cổ còn mang đến biết, Phi-di-at đang tự có tác dụng ba bức tượng thần A-then-na, trong số ấy bức tương lớn nhất đặt tại thường Pác-tê-nông cao 12m được làm bằng gỗ mạ rubi rất trang trọng và hoa lệ.

2.3. Đền Erechteyon (424-406 TCN)

Đền Erechteyon nằm ở phía Bắc thường Pac-tê-nông do kiến trúc sư Pytheos xây dựng. Erechteyon là ngôi đền rồng I-ô-nic, có mặt bằng không đối xứng, bao gồm ba năng lượng điện thờ nhỏ, hai hành lang cột thức và một sân Cariatide. Ngôi thường là solo thể bản vẽ xây dựng hoàn mỹ, từ hiệ tượng cột, hình dáng mặt bằng cân xứng với địa hình,… cho tới những chi tiết kiến trúc thường rất thành công. Thẩm mỹ Hy Lạp thời kỳ này sẽ không thể không nói tới sảnh Cariatide của ngôi đền, nổi tiếng với mọi hàng cột được chạm hình các cô gái. Hình thức những cô bé đỡ mái đền này có xuất xứ tự sự tích về những đàn bà tù nhân con trẻ tuổi mang lại từ Carie, xứ Laconie. Trong xiêm áo giao diện I-ô-nic, khung hình cân đối, chân hơi cong về vùng phía đằng trước như nhằm đỡ sức nặng của công trình xây dựng kiến trúc. Những cô nàng miền Carie này còn có khuôn mặt trong sáng và dễ chịu với gần như bím tóc dài.

*
*

Ảnh 3. Đền Parthenon (nguồn internet) Ảnh 4. Đền Erechteyon (421-405 TCN )(nguồn internet)

Cho tới nắm kỷ VI TCN, các đền thờ của Hy Lạp đều được gia công bằng mộc hoặc gạch. Đến cầm cố kỷ V, người Hy Lạp đưa sang những kiến trúc đá cẩm thạch long lanh và lịch sự trọng, với 4 mặt đền rồng là các hàng cột đá. Phong cách thiết kế tôn giáo là thể loại biểu thị tài năng của fan Hy Lạp. Hình như họ còn quy hướng đô thị, xây dựng những nhà hát, thành lũy,… vào thời kỳ các thế kỷ IV-II TCN. Từ cố gắng kỷ IV trong bản vẽ xây dựng Hy Lạp còn trở nên tân tiến loại kiến trúc lăng mộ, bao hàm lăng lớn, đẹp đẽ được xếp vào trong 1 trong 7 kỳ quan liêu của thế giới cổ đại như lăng vua Mô-xô-lơ (Mausole) sinh hoạt Ha-li-cac-nat (Halicrnasse). Phong cách xây dựng Hy Lạp nói tầm thường là vẻ đẹp trang nhã, mực thước, trong trắng với kết cấu loài kiến trúc chính là phong cột trên mặt phẳng hình chữ nhật.

Có thể thấy, nghệ thuật Hy Lạp bao gồm nét đặc thù cơ bạn dạng thể hiện qua loại hình nghệ thuật kiến trúc. Đó là nền nghệ thuật nối liền với thần thoại cổ xưa và đặc điểm tôn giáo, truyền thuyết thể hiện nay ở nội dung, đề tài. Mặc dù vậy, thông qua những hình mẫu nhân vật những tác đưa lại muốn ca ngợi vẻ đẹp mắt của bé người, vẻ rất đẹp từ nội chổ chính giữa đến ngoại hình.

3. Kết luận

Hy Lạp cổ đại là một trong những nền văn hóa có ảnh hưởng sâu sắc đến các nền lịch sự phương Tây. đa số các tứ tưởng bao gồm trị, tứ tưởng nghệ thuật, khoa học và văn học ngày này đều chịu đựng ít nhiều hình ảnh hưởng. Vày thế, phần lớn gì còn cất giữ của Hy Lạp cổ điển là di sản cực hiếm giúp ta nắm rõ hơn về nền văn minh bùng cháy rực rỡ này./.

HẢI LONG

Tài liệu tham khảo

1. Phạm Thị Chỉnh, Lịch sử mỹ thuật thế giới, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội, 2008.

2. Đinh Ninh, Lịch sử hội họa phương Tây, NXB Mỹ thuật, Hà Nội, 2004.

3. Các tác giả, Almanach - những nền văn minh cố gắng giới, NXB văn hóa truyền thống - Thông tin, Hà Nội, 2001.

4. Ocvirk, Stinson, Wigg - Bone, Cayton, Những nền tảng mỹ thuật, NXB Mỹ thuật, Hà Nội, 2006.